 Hài
hoà tổ chức không gian nhà
Việt
Việc bố trí không
gian chức năng trong một ngôi nhà được coi như là việc lắp dựng nên khung xương
sống cho việc thiết đặt các trang thiết bị nội thất đi theo sau này. Với quan
niệm của nhiều người, một căn nhà Việt được coi là hoàn mỹ trước hết phải kể
đến sự khoáng đạt và chất “nghệ sỹ”, tính dân tộc thể hiện trong việc bố trí
các không gian sinh hoạt ở, đồng thời làm nổ bật lên sự tiện dụng, thoải mái,
tiện nghi. Trước đây, gia chủ thường trông chờ vào “ sự nhiệt tình” của các bác
thợ xây dẫn đến sự lộn xộn trong “ thành quả cả một đời” của mình. Ngày nay,
cùng với sự hội nhập về trào lưu phong cách và tiêu chuẩn mới, niềm tin được
gửi trọn vào tay các kiến trúc sư với các phương pháp bố trí bài bản và có khoa
học.
Linh hoạt hoá và
dân tộc hoá các không gian...
Trên một mặt bằng,
các không gian cần được bố trí rành mạch về giao thông đi lại hoặc có thể là
một trục thẳng hay trục zích zắc, nhưng tránh được sự va chạm giữa các hoạt
động. Với mỗi không gian thành phần, diện tích tối thiểu có thể được tính toán
một cách tương đối theo số lượng người sử dụng trong gia đình bằng công thức (
khối tích của phòng / số người >5m3). Căn nhà mỗi vùng miền có cách bố trí
không gian sống riêng đế thích nghi với điều kiện tự nhiên, khí hậu và văn hoá
truyền thống. Đây chính là những yếu tố cần thiết góp phần tạo nên nét riêng,
chất văn hoá lãng mạn cho không gian. Với diện tích vửa phải, có thể làm rộng
các không gian nhỏ trong một diện tích tối thiểu cách “mượn” không gian lẫn
nhau và giải pháp không gian linh hoạt với các thiết bị nội thất linh hoạt.
Đây là cách tổ hợp
các không gian có chức năng công cộng trong nhà như phòng khách, bếp, phòng
ăn... thành cụm không gian, từ đó khai thác sử dụng, không gian này có thể
“mượn” thêm diện tích của không gian khác để tạo nên không gian lớn. Trong các
không gian này sử dụng các thiết bị nội thất linh hoạt để ngăn chia sao cho khi thay đổi nhu cầu sử
dụng, các thiết bị này cũng có thể thay đổi theo để đáp ứng được ngay. Ví dụ
như một tấm vách trang trí có bản lề ngăn giữa phòng khách và phòng ăn, khi cần
có thể gập ép vào tường để trở thành vật trang trí trong khi phòng khách và
phòng ăn lại thông được với nhau dễ dàng. Như vậy trình tự khai thác không gian
sẽ không bị gián đoạn bởi tường ngăn, trong khi có thể dùng tiện ích của phòng
ăn như một phần của phòng khách và các chi tiết trang trí nội thất của phòng
ăn, thậm chí cả khu bếp sang trọng cũng có thể đóng góp cho việc trang trí
phòng khách. ở đây có sự tham gia rất hiệu quả của các thiết bị nội thất linh
hoạt, chính những thíet bị này sẽ giúp cho không gian công cộng trong nhà được
đóng mở hợp lý, cũng trở nên linh hoạt hơn.
Đối với các không
gian mang tính riêng tư như phòng ngủ, vệ sinh, phòng làm việc... có thể sẽ khó
hơn trong việc “ mượn” không gian bởi lẽ tính riêng tư chi phi phối quá trình
khai thác các không gian này. Nhưng nếu coi việc riêng tư đơn thuần chỉ là kín
đáo, chúng ta có thể sử dụng các giải pháp ngăn tầm nhìn bằng các tấm tường di
động, từ đó khoanh dựng các không gian tương đối mà không cần dùng cửa. Nhờ đó,
sẽ có một không gian chảy liên tục có thể điều chỉnh được dễ dàng. Về kết cấu,
việc giảm thiểu tường ngăn che sẽ khiến kết cấu đơn giản hơn. Về thông gió, sẽ
chỉ phải giải quyết cho một không gian thay vì nhiều không gian nhỏ lắt nhắt.
Và cuối cùng, về tổng thể, chủ đầu tư sẽ phải trả ít tiền hơn cho một không
gian được sử dụng lâu dài hơn.
Đã qua rồi thời kỳ
người ta coi không gian kiến trúc tách rời khỏ trang thiết bị nội thất. Nội
thất chỉ được xem xét đến sau khi không gian kiến trúc hình thành. Điều này
không chỉ gây lãng phí về kinh tế mà còn khiến cho không gian sống của chúng ta
có sự khập khiễng không đáng. Để mang lại hiệu quả sử dụng cao nhất, tất cả các
yếu tố cấu thành nên không gian công trình kiến trúc : hình khối, thiết bị,
không gian trong và ngoài nhà... cần phải được xem xét, cân nhắc một cách tổng
thể và nhất quán, cẩn thận và chi tiết trong quá trình thiết kế phát huy tối đa
công suất sử dụng, đồng thời hướng công tác thiết kế quan tâm nhiều hơn đến
tính linh hoạt của không gian, bên cạnh những không gian mang tính cố định khép
kín. Tính linh hoạt càng cao, không gian kiến trúc càng có thể thích ứng với
nhiều nhu cầu khác nhau và do vậy, càng có thể tồn tại lâu dài.
Chặt chẽ và hứng
khởi theo chiều đứng...
Bằng cách chia độ
cao, nhà thiết kế sẽ tạo sự riêng biệt cho từng khu sinh hoạt khác nhau. Căn
nhà sẽ được chia làm nhiều khu vực khác nhau trên một mặt bằng và khác nhau về
độ cao. Tại tầng 1, từ cổng bước vào là sân, bên phải bước lên hai bậc là phòng
khách. Phía cuối cao hơn bố trí bếp và phòng ăn. Cúng bằng cách đó, có thể bố
trí phần tầng lửng là phòng làm việc và
phòng sinh hoạt chung. Phòng sinh hoạt chung được giật cấp cao hơn phòng làm
việc ba bậc khiến tầm mắt có thể “tăng tốc”, từ đây có thể nhìn xuống tận
khoảng cuối cùng sân nhà.
Sân thượng được
chia làm 2 phần, với hai độ cao thấp khác nhau. Phần sân thấp lộ thiên để cây
cảnh dùng làm nơi hóng mát. Lên một cầu thang ngắn là sân cao, chia làm hai
phần có mái và ngoài trời. Khu vực có mái đề ngồi chơi, tập thể dục và trẻ em
nô đùa, phần còn lại dùng đặt máy giặt và phơi đồ.
Không gian cao
thấp, nhịp nhàng như một trường điệu cùng với sự hỗ trợ của ánh sáng và trang
thiết bị nội thất sẽ mang lại sự lãng mạn và hấp dẫn cho không gian sống.
Rành mạch và khoáng
đạt trên chiều ngang...
Với những mảnh đất
chiều ngang khác nhau, các kiến trúc sư thường có những giải pháp phù hợp để có
một thiết kế hoàn thiện.
Đối với nhà hẹp,
nên bố trí cầu thang xoắn ở cuối nhà để không tốn diện tích và phía trên cùng
của đường cầu thang, thiết kế mái chụp bằng tôn sáng, có khoảng hở để đối lưu
không khí. Tầng một chỉ có phòng sinh hoạt chung và bếp. Mỗi gác làm một phòng
ngủ, khu vệ sinh bố trí bên ngoài phòng.
Với nhà có chiều
ngang trung bình, nên chừa khoảng thông tầng phía sau để tạo sự thông thoáng.
Từ khu vực bếp, nhà vệ sinh cho đến các phòng ngủ, thờ trên cao đều được
thoáng. Phòng chung bố trí nơi tiếp khách và ăn. Cầu thang nằm ở 2/3 chiều sâu
căn nhà để từ đó tầng 2 bố trí được hai phòng ngủ sử dụng một vệ sinh chung.
Tầng 3 có sân thượng và phòng thờ.
Trong trường hợp
nhà có mặt tiền rộng, không cần tới giếng trời. nên bố trí một phòng ngủ và
phòng khách hướng về sân trước. Tầng một có thể bố trí hai nhà vệ sinh, một
dùng riêng cho phòng ngủ và một vệ sinh chung. Bếp ăn hướng ra hẻm. Từng không
gian được phân bố mạch lạc. Cả ba phòng ngủ trên gác đều hướng ra sân và hẻm.
Nhờ đó, tận dụng được khoảng sàn phía trên khu để xe và làm nơi giặt giũ, phơi
phóng vừa kín đáo vừa thoáng.
Phân chia không
gian trên mặt bằng nhà vuông...
Không gian bếp và
không gian ăn có thể được tổ chức đối xứng qua khu vực giao thông nội bộ. Mặt
khác, mặt bàn bếp có thể sử dụng như bàn ăn sáng hoặc bàn ăn nhanh.
Không gian ăn được
ngăn cách với không gian phòng khách bởi kệ để đồ trang trí, ti vi thấp. Trong
trường hợp nhà có việc, bạn có thể linh hoạt di chuyển kệ này để mở rộng không
gian. Đônmgf thời với cách chia không gian này, phòng khách của bạn luôn luôn
rộng vì nó được hưởng cả phần không gian giao thông và khu ăn.
Mặt bằng nhà bạn
nhìn vuông mà trong đó cầu thang đã chiếm hết diện tích, do vậy để tận dụng
được không gian bạn không nên xây tường ngăn cách mà chỉ nên sử dụng “ vách
chia không gian ảo”, chính là kệ, tủ thấp làm phương tiện ngăn chia không gian.
Để tận dụng tiện
ích, dưới gầm cầu thang, bạn nên ốp tủ vừa với không gian này, chú ý đặt đèn
chiếu sáng trong tủ để khu vực này luôn sáng, mất cảm giác góc hẹp.
Bài
viết có sử dụng tư liệu của Cty Tư
vấn Kiến trúc HUDC
Tạp chí
Kiến trúc Việt Nam - Bộ Xây
dựng. Số tháng 7-2008
| 
